EthnoAnthropoZoom is a journal of the Institute of Ethnology and Anthro­pology at the Faculty of Natural Sciences and Mathematics at “Ss. Cyril and Methodius" University in Skopje. This journal focuses on articles belonging to the fields of ethnol­ogy, socio-cultural anthropology, linguistic anthropology, and theoretical anthropology, as well as articles belonging to related scientific disciplines. All published papers in the journal have been peer-reviewed by experts from correspond­ing fields from Macedonia and abroad. The articles in the journal are published bilingually in Macedonian and English. Priority is given to domestic and foreign authors of original scientific articles that focus on ethnological and anthropological problems in Macedonia (separately or comparatively). Also eligible are original scientific texts that refer to the wider region of South-eastern Europe.
Institute of Ethnology and Anthropology, Faculty of Natural Sciences and Mathematics, "Ss. Cyril and Methodius" University in Skopje. Archimedova 3 str., Gazi Baba, Skopje
BIBLIOGRAPHY LJUPCHO JORDAN NEDELKOV, PhD
Copyright (c) 2014 ЕтноАнтропоЗум/EthnoAnthropoZoom https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Loring Danforth and Riki Van Boeschoten, “Children of the Greek Civil War: Refugees and the Politics of Memory”, IOM, Skopje, 2012.
Лоринг Денфорт и Рики ван Босхотен, „Децата од Граѓанската војна во Грција. Бегалците и политиката на сеќавањето“, ИОМ, Скопје 2012
Ines Prica, Tea Škokić (ur), Horor, porno, ennui; kulturne prakse postsocijalizma, Biblioteka Nova etnografija, Zagreb 2011, ISBN 978- 953-6020-68-3
Ines Prica, Tea Škokić (ur), Horor, porno, ennui; kulturne prakse postsocijalizma, Biblioteka Nova etnografija, Zagreb 2011, ISBN 978-953- 6020-68-3
Светиева Анета (ур.), Етнографија и антрополошка топографија на Скопско во XX век, Музеј на град Скопје, Скопје 2011, ISBN 987-608-233-004-4
“BULGARIAN PASSPORTS” – POSSIBILITIES FOR GREATER MOBILITY OF MACEDONIANS AND/OR STRATEGIES FOR IDENTITY MANIPULATION?
Since its independence, the political situation in Macedonia is quite dynamic and turbulent, while the economical situation is worrying. There are a huge number of unemployed people, who cannot work as migrants in the European countries and overseas, due to the visa problems. Thus, following the entrance of Bulgaria into the EU, the interest of Macedonian citizens for obtaining Bulgarian citizenship expectedly increased, that is, what increased was the interest for obtaining personal documents, and most importantly, a passport of the Republic of Bulgaria. When we think about the strategies, the concept of citizenship, which practically enables the individuals to obtain documents for personal identification and passports, it is legal to start from the idea of Marshal that citizenship as a concept consists of the three basic elements or dimensions. The first is that the citizenship is a legal status, the second element provides the political, while the third one provides the social rights and obligations. Thus, when citizenship is observed as a strategy from the aspect of the individual, it is close to reality if it is related to fulfilling of the legal status, which in the case of Macedonian citizens provides them with passports that open the road to the countries in the world. On the other hand, having in mind the history and the current political events of negating Macedonian national and ethnic identity, negating Macedonian language etc., there are certain interpretations among Macedonian public, that this strategy is one of the many which were already undertaken by Bulgaria towards Macedonians for destabilizing their identity.
БУГАРСКИ ПАСОШИ – МОЖНОСТ ЗА ПОГОЛЕМА МОБИЛНОСТ НА МАКЕДОНЦИТЕ И/ИЛИ СТРАТЕГИИ ЗА МАНИПУЛИРАЊЕ СО ИДЕНТИТЕТОТ
Во Република Македонија од осамостојувањето во 1991 г. општествено- политичката ситуација е доста динамична и турбулентна, а економската ситуација загрижувачка. Огромен е бројот на невработени луѓе, кои веќе тешко можат да работат како печалбари во европските и прекуокеанските земји токму поради проблемите со визите. Така, со процесот на пристапување на Бугарија кон ЕУ, очекувано започна да се зголемува интересот на македонските граѓани за добивање бугарско државјанство, а со тоа за стекнување и со лични документи и, како најважно, пасош на Република Бугарија. Кога размислуваме за стратегиите, за концептот на државјанството, кој всушност практички го овозможува стекнувањето на поединците со документи за лична идентификација и патни исправи, логички е да се тргне од идејата на Маршал дека државјанството како концепт се состои од три главни елементи или димензии. Првиот е дека државјанството претставува легален статус на поединецот, вториот елемент му ги обезбедува политичките, а третиот социјалните права и обврски. Така, кога државјанството се набљудува како стратегија од аспект на поединецот, најблиску до реалноста е ако тоа се поврзува со остварување на легалниот статус, кој во случајот на македонските граѓани им обезбедува патни исправи што им го отвораат патот кон земјите во светот. Од друга страна, пак, историските и дневнополитичките случувања на оспорување на македонскиот национален и етнички идентитет, на јазикот и сл., доведуваат до размислувања во македонската јавност дека и оваа стратегија е уште една од многуте досега применувани на Бугарија кон Македонците за разнишување на идентитетот.
According to its historical and cultural past and the way of its’ reflection toward the future the region of Prespa becomes one of the most interesting regions in Macedonia. Its heritage belongs to three neighbouring countries that cause hardship, but in the same time it opens possibilities.
Регионот на Преспа според своето историско и културно минато и начинот на кој тоа го рефлектира кон иднината е еден од најинтересните региони во Македонија. Неговото наследство им припаѓа на три соседни држави што создава тешкотии, но во исто време отвора и можности.
BULGARIAN PASSPORTS, MACEDONIAN IDENTITY THE INVENTION OF EU CITIZENSHIP IN THE REPUBLIC OF MACEDONIA
My concern here is with ethnic Macedonians, especially youth, who claim not to be interested in whether it is ideologically appropriate or inappropriate to apply for Bulgarian passports, but rather point to the practical and economic benefits that Bulgarian passports carry for their holders – mainly freedom to travel without a visa within the EU and access to a greater number of choices in their lives. The case of Macedonia, therefore, helps us view identification documents as objects that neither necessarily fix nationality nor are ineluctable guarantees of belonging to the (Bulgarian) nation-state, and understand state documentation practices are practices that do not always produce determined identities and citizen-subjects.
БУГАРСКИ ПАСОШИ, МАКЕДОНСКИ ИДЕНТИТЕТ ПОТРАГАТА ПО ЕУ-ДРЖАВЈАНСТВО ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА
Мојот интерес тука е насочен кон етничките Македонци, особено младите, кои тврдат дека не се интересираат дали аплицирањето за бугарски пасош е идеолошки соодветно или не, туку укажуваат на практичните и економските бенефиции што ги нудат бугарските пасоши за своите носители: слобода да се патува без виза во рамките на ЕУ и пристап до поголем број избори во нивниот живот. Случајот на Македонија ни помага да гледаме на документите за идентификација како на предмети што не утврдуваат националност ниту се неизбежни гаранции за припаѓање на (бугарската) нација-држава, и ги сфаќаат државните документациски рутини како рутини што не секогаш произведуваат детерминирани идентитети и граѓани како субјекти.
SIMPLE GEOMETRY OF BORDERS. CHANGING CONTROLS OF THE BULGARIAN-SERBIAN NATIONAL BORDER
The aim of this study, on one hand, is to trace a purposeful and chronic strengthening of the Western borders as a policy of control regardless of the historical changes in the stages of development of Bulgaria. On the other hand, it’s objective is to try to open a discussion on how different performances of the border reflect on constructions of relations and perceptions of each other between representatives of the two local communities on the both sides of the state Bulgarian-Serbian border.
ЕДНОСТАВНА ГЕОМЕТРИЈА НА ГРАНИЦИТЕ ПРОМЕНЛИВАТА КОНТРОЛА НА БУГАРСКО-СРПСКАТА ДРЖАВНА ГРАНИЦА
Статијава се осврнува на влијанието на различните особини на границата врз релациите и меѓусебните перцепции на жителите на бугарско-српскиот пограничен простор. Се предочува улогата на ембаргото и пограничниот панаѓур во воспоставувањето и губењето на одделни карактеристики и функции на границата и нивната улога во пресоздавањето на транслокалниот торлачки идентитет.
DO ”GOOD FENCES MAKE GOOD NEIGHBORS”?: SOME REFLECTIONS ON BORDERING IN ANTHROPOLOGY
The article refers to the myth of possible disappearance of borders (state, national and ethnical borders). The author compares the theories of two eminent anthropologists Victor Turner and Frederik Barth which contain the concept of liminality while researching sensitive aspects of society where man is facing the borders or limitations.
borders (creating/crossing/disappearance)
ДАЛИ „ДОБРИТЕ ОГРАДИ ПРАВАТ ДОБРИ СОСЕДИ“?: РАЗМИСЛУВАЊА ЗА СОЗДАВАЊЕТО ГРАНИЦИ ВО АНТРОПОЛОГИЈАТА
Есејов дискутира за митот за можното исчезнување на границите (државни, национални, етнички). Авторот прави споредба на теориите на двајцата антрополози, Виктор Тарнер и Фредрик Барт, во кои се содржи концептот на лиминалност при проучување на чувствителни области на општеството каде што човекот се соочува со граници или ограничувања.
граници (создавање / преминување / исчезнување)
Jonathan M. Schwartz, Pieces of Mosaic: an essay on the Making of Macedonia, Tabahon, Skopje 2010, ISBN 978-608-4566-02-1
In 2010 in the production of the publishing house TABAHON from Skopje the book Pieces of Mosaic: an essay on the Making of Macedonia was released. It is a piece from an American anthropologist who lives and works in Denmark, Jonathan Matthew Schwartz.
Copyright (c) 2026 ЕтноАнтропоЗум/EthnoAnthropoZoom https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Џонатан М. Шварц, Парчиња мозаик: есеј за создавањето на Македонија, Табахон, Скопје 2010, ISBN 978-608-4566-02-1
Во 2010 година во продукција на издавачката куќа ТАБАХОН од Скопје излезе од печат книгата Парчиња мозаик: есеј за создавањето на Македонија, дело на американскиот антропологот, кој подолго време живее и работи во Данска, Џонатан Метју Шварц.
Thiessen, Ilka, Waiting for Macedonia: Identity in a changing world, Tabahon, Skopje 2010, ISBN 978-608-4566-03-8
Ilka Thiessen, a professor at Vancouver Island University, is regionally specialized on Macedonia, the Balkans and Southeastern Europe. Thiessen completed her doctoral studies at the London School of Economics and Political Science; this book is in fact her doctoral dissertation. Thiessen takes interest in various theoretical - methodological innovations and interdisciplinary research on key aspects of identity, health, inequality and variety. Thiessen, in her introduction to the Macedonian edition, notes her ties to Macedonia, as well as with the young women and their families which she writes about in her book (Thiessen, 2010:13).
Тисен, Илка, Чекајќи ја Македонија: Идентитет во свет кој се менува, Табахон, Скопје 2010, ISBN 978-608-4566-03-8
Илка Тисен, професор на Ванкувер Ајланд Универзитетот, е регионално специјализирана за Македонија, Балканот и Југоистиочна Европа. Тисен завршила докторски студии на Лондонското училиште за економија и политички студии, а оваа книга, всушност, претставува нејзина докторска дисертација. Се занимава со разни теориско-методолошки иновации и интердисциплинарни истражувања на клучни аспекти на идентитетот, здравјето, нееднаквоста и разновидноста. Тисен, во нејзиниот вовед кон македонското издание, ја спомнува нејзината поврзаност со Македонија, како и со девојките и нивните семејства за кои описно пишува во книгата.
A MAUNDY THURSDAY CANDLE AS THE CHARM OF POTTERS OF THE CHERNIGOV REGION AND ITS SEMANTICS
This paper talks about the beliefs of the potters from the Chernigov region in the Ukraine. Namely, when the potters prepared the pottery, traditionally they included a plethora of magic activities in order to control the elements directly involved in the process. Candles had a significant role during these magic rituals and this is considered a preChristian feature dedicated to the cult of the old Slavic God Perun.
СВЕЌАТА НА ВЕЛИЧЕТВРТОК КАКО АМАЈЛИЈА НА ГРНЧАРИТЕ ОД ОБЛАСТА ЧЕРНИГОВСКИ И НЕЈЗИНАТА СЕМАНТИКА
Во трудот ќе стане збор за верувањата на грнчарите од областа Черниговски во Украина. Имено, грнчарите традиционално при изработката на грчарските предмети, вклучувале мноштво магиски активности со цел да воспостават контрола над елементите кои директно биле вклучени во тој процес. Притоа, во тие магиски активности свеќата заземала голема улога и се смета дека претставува претхристијанско својство посветено на култот на старословенскиот бог Перун.
CULTURAL HERITAGE IN TRANSITION: NATIONALISMS AND INTERPRETATIONS
The paper is an independent student essay prepared for the course Anthropology of the Cultural Heritage within the ethnology and anthropology study program at the Institute for Ethnology and Anthropology on the Faculty of Mathematics and Natural Sciences at the Ss Cyril and Methodius University from Skopje. This paper will contemplate the changes made to the center of Skopje as a result of the placement of monuments and the construction of new museum buildings.
КУЛТУРНОТО НАСЛЕДСТВО ВО ТРАНЗИЦИЈА: НАЦИОНАЛИЗМИ И ИНТЕРПРЕТАЦИИ
Трудот претставува самостојна студентска работа (есеј) работена во рамките на предметот Антропологија на културното наследство на студиите по етнологија и антропологија на Институтот за етнологија и антропологија на ПМФ при УКИМ од Скопје. Во трудот ќе стане збор за едно размислување кое се однесува на промените што се случуваат во центарот на градот Скопје како резултат на поставувањето нови споменици и изградбата на нови музејски згради.
‘SAME SAME, BUT DIFFERENT’: AN INQUIRY INTO PARADISE IMAGERY OF TOURISM INDUSTRY AND TOURIST PRACTICES
Image of the ‘paradise’ is a conventional icon of mass tourism industry and is most often represented as a solitary tropical island with palm trees, beaches and the like. However, this symbol has been represented in many other contexts, not only in advertising of island tourism. As such, it has developed into a world-wide symbol, to which different emphasis and meanings have been attached, depending on types and goals of individual cultural production or meaning. With different implications of ‘the paradise’ in mind, I will try to systematize its actualizations and rethink its power and value in contemporary tourist practices of Western backpackers and travellers in postcolonial worlds
ИСТО ИСТО, НО РАЗЛИЧНО: ИСТРАЖУВАЊЕ НА РАЈСКИТЕ СЛИКИ НА ТУРИСТИЧКАТА ИНДУСТРИЈА И ТУРИСТИЧКИТЕ ПРАКТИКИ
Сликата на рајот е конвенционална икона на индустријата на масовен туризам и најчесто е претставена како осамен тропски остров со палми, плажи и слично. Сепак, овој симбол е претставен во многу други контексти, не само во рекламирање на островскиот туризам. Како таков симбол тој се развил во светски симбол, што потенцира различни работи и има различни значења во зависност од видот и целите на индивидуалната културна продукција или значење. Имајќи ги предвид различните импликации на рајот, ќе се обидам да ги систематизирам неговите отелотворенија и да ја преиспитам неговата моќ и вредност во модерните туристички практики на западните туристи и патници во постколонијалните светови.