EthnoAnthropoZoom is a peer-reviewed scholarly journal published by the Institute of Ethnology and Anthropology at the Faculty of Natural Sciences and Mathematics, Ss. Cyril and Methodius University in Skopje. The journal publishes original research in ethnology, socio-cultural anthropology, linguistic anthropology, and theoretical anthropology, as well as in closely related disciplines. All submitted manuscripts undergo a rigorous double-blind peer-review process, in which both authors and reviewers remain anonymous. Reviews are carried out by subject specialists from North Macedonia and the international academic community. The journal publishes articles in Macedonian and English. Priority is given to original scientific contributions by domestic and international authors addressing ethnological and anthropological questions related to Macedonia, either as primary case studies or within broader comparative frameworks. Submissions that examine the wider Southeast European region are also welcome. As part of the project Audio Library of the Institute of Ethnology and Anthropology – Audio Journal EthnoAnthropoZoom, the first six issues of the journal were additionally produced in MP3 format in the Macedonian language. By expanding the journal’s content into audio form, the editorial team aims to improve accessibility and reach broader audiences, including visually impaired users. The project was supported through the Open Call for Cultural Programs and Projects of the City of Skopje (2018). _________________________________________________________ ЕтноАнтропоЗум е рецензирано научно списание што го издава Институтот за етнологија и антропологија при Природно-математичкиот факултет на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Списанието објавува оригинални научни истражувања од областа на етнологијата, социо-културната антропологија, лингвистичката антропологија и теориската антропологија, како и трудови од сродни научни дисциплини. Сите поднесени ракописи поминуваат низ строга двојно анонимна (double-blind) рецензентска постапка, при што идентитетот на авторите и на рецензентите е меѓусебно непознат. Рецензирањето го вршат стручни оценувачи од земјата и од меѓународната академска заедница. Трудовите во списанието се објавуваат на македонски и на англиски јазик. Предност имаат оригинални научни прилози од домашни и странски автори што обработуваат етнолошки и антрополошки прашања поврзани со Македонија, како самостојни студии или во поширок компаративен контекст. Се прифаќаат и трудови што се однесуваат на поширокиот регион на Југоисточна Европа. Во рамките на проектот „Аудио библиотека на Институтот за етнологија и антропологија – аудио списание ЕтноАнтропоЗум“, првите шест броеви на списанието се објавени и во аудио (MP3) формат на македонски јазик. Со проширувањето на содржините во аудио форма, уредништвото има за цел да ја зголеми достапноста и да допре до поширока публика, вклучително и лица со оштетен вид. Проектот е поддржан преку Јавниот повик за програми и проекти од областа на културата на Град Скопје (2018).
Institute of Ethnology and Anthropology, Faculty of Natural Sciences and Mathematics, "Ss. Cyril and Methodius" University in Skopje. Archimedova 3 str., Gazi Baba, Skopje
Јакимовска, Илина. 2009. Телото: етнолошко - антрополошка студија. Скопје: Слово. ISBN 978-9989-103-76-6Jakimovska, Ilina. 2009. The body: An Ethnological and Anthropological Study. Skopje: Slovo. ISBN 978-9989-103-76-6
Авторско право(c) 2015 Darko Popovski (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Јакимовска, Илина. 2009. Телото: етнолошко - антрополошка студија. Скопје: Слово. ISBN 978-9989-103-76-6
Авторско право(c) 2015 Дарко Поповски (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Hann, Chris, and Keith Hart. 2011. Economic Anthropology. History, Ethnography, Critique. Cambridge. Polity Press. ISBN-13: 978-0- 7456-4482-0
Авторско право(c) 2015 Gjoko Atanasov (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Крис, Хан, и Кит Харт. 2011. Економска антропологија: историја, етнографија, критика, Кембриџ, Polity Press. ISBN-13: 978-0-7456-4482-0.
Авторско право(c) 2015 Ѓоко Атанасов (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
NOBODY WANTS TO BE THE BLACK SHEEP. ETHNOGRAPHY OF UNMARRIED OF PORECHE
The population decline that has been affecting Macedonian villages for over sixty years is due to people migrating from villages to cities, also known as rural flight. Some of the villages still have a few old inhabitants, however it is expected that soon after they die, those villages will meet the same destiny as the ones that have been already abandoned. After the Second World War, the industrialization motivated many of the village inhabitants to find work in the opening factories, in search of a better life. Consequently, no one was trying to improve the living conditions in the villages; therefore, people never migrated back from cities to villages. Poreche, for example, is an area with living conditions that have not been improved, while also not having good connection with the urban centres. Therefore, from the beginning of the 21st century this area has been isolated from the rest of the world. Young people usually do not like this lifestyle, so when they move to the big places because of their education and see the lifestyle the people over there lead, they have no desire to go back. Girls have it easier when it comes to staying in the cities, often enough they marry at a young age, leaving behind the boys from the villages who stay unmarried. Because of the harsh conditions, the boys find themselves in a situation where they cannot find a wife who would accept to come and live with them in the village whilst not being able to leave the villages and move to the city because of their financial problems. Eventually, most of them end up sitting in front of the village shop with a beer in their hand.
Авторско право(c) 2015 Meri Marija Todorovska (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
НИКОЈ НЕ САКА ДА БИДЕ ЦРНО ПИЛЕ. ЕТНОГРАФИЈА НА НЕЖЕНЕТИТЕ ВО ПОРЕЧЕ
Миграцијата село–град, која ја има зафатено Македонија уште пред шеесетина години, придонесува македонските села да бидат раселени. Некои од нив едвај живуркаат со по неколку стари жители, по чија смрт ги чека судбината на мно- гу села што одамна се напуштени. Индустријализацијата што се одвиваше по Втората светска војна поттикна многу од жителите на селата да одат на работа во фабриките што се отвораа, во потрага по полесен и подобар живот. За сметка на тоа, на македонското село не се обрнувало внимание во поглед на подобрување на условите за живот, па така обратен процес на миграција, односно град–село никогаш не се ни случил. Вака стојат работите и во Порече, крај во кој не само што нема подоб- рување на условите за живот туку, исто така, нема ни добра поврзаност со урбаните центри, па така на почетокот на дваесет и првиот век овој крај се чини дека е при- лично изолиран од светот. Младите луѓе не сакаат да живеат во вакви услови. За- ради своето школување одат во поголемите места, па гледајќи го начинот на живот што се одвива таму, повеќе немаат желба да се вратат во селата. Полесен начин за останување во градот имаат девојките, кои се мажат многу рано, оставајќи по селата момчиња што немаат за кого да се оженат. Поради тешките услови за живот, момчињата се во ситуација да не можат да донесат жена што би прифатила да се омажи за нив, ниту пак се во состојба да ги напуштат селата и да отидат да живеат во гра- дот поради своите ограничени материјални можности. Во ваква незавидна положба, тие излезот го бараат во седењето пред селската продавница, каде што повеќето од нив се речиси постојано со шише пиво в рака.
Авторско право(c) 2015 Мери Марија Тодоровска (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
RELIGIOUS INDIVIDUALISM, SPIRITUALITY AND ALTERNATIVE RELIGIOUS CONCEPTS OF GAYS AND LESBIANS IN SERBIA
This work presents experiences and practices of gay men and lesbians who opted for alternative religious concepts, self-spirituality or an individual concept of God. Marginalized gay men and lesbians in Serbia are forced to consciously choose between religious traditions to which they belong to by birth and for which their same sex orientations and behaviours are unacceptable, and alternative religious concepts, noninstitutional individual eclectic religious practices and beliefs they create on their own. Search for that particular expression on the spiritual market which would in the best possible way allow harmonization of sexual desires, behaviours and religious identity, the search for forms of religion and spirituality which are compatible with the gay and lesbian sexuality, goes on outside of formal institutions within vary different movements of the New Age spirituality.
Авторско право(c) 2015 Lidija B. Radulovich (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
РЕЛИГИСКИ ИНДИВИДУАЛИЗАМ, ДУХОВНОСТ И АЛТЕРНАТИВНИ РЕЛИГИСКИ КОНЦЕПТИ КАЈ ГЕЈОВИТЕ И ЛЕЗБИЈКИТЕ ВО СРБИЈА
Во овој труд се изложени искуства и практики на гејови и лезбијки што избрале алтернативни религиски концепти, самодуховност или индивидуален концепт за Бога. Маргинализираните гејови и лезбијки во Србија се принудени свесно да избираат помеѓу религиските традиции на кои им припаѓаат по раѓање, а за кои нивната истополова ориентација и однесување се неприфатливи, и алтернативни религиски концепти, вонинституционални индивидуални еклектични рели- гиски практики и верувања што сами ги креираат. Потрагата за оној израз на духовниот пазар што на најдобар можен начин би овозможил усогласеност на сексуалните желби, однесувања и верски идентитет, потрагата по форми на религија и духовност што се компатибилни за гејовската и за лезбиската сексуалност, се реали- зира надвор од формалните институции, во рамките на многуте различни духовни њу ејџ‑движења.
Авторско право(c) 2015 Лидија Радуловиќ (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
WRESTLING WITH MANHOOD: EXPRESSIONS OF MASCULINITY IN BALKAN OILED WRESTLING
Wrestling in many cultures is considered an essential expression of manhood and masculinity. However, recent research in gender studies has problematized the notion of masculinity, suggesting that it has several different faces. Through examining the philosophies, representations and practices surrounding male wrestling in general and the sport of oiled Pelivan wrestling in Macedonia, this paper seeks to not only illustrate differing notions of masculinity but to show how they are expressed and played out in the context of this traditional form of wrestling.
Авторско право(c) 2015 Trevor Hill (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
БОРЕЊЕ СО МАШКОСТА: ИЗРАЗИ НА МАЖЕСТВЕНОСТА ВО БАЛКАНСКОТО ПЕЛИВАНСТВО
Борењето во многу култури се смета како суштински израз на машкоста и мажественоста. Сепак, последните истражувања во областа на родовите студии ја проблематизираат идејата за мажественоста, потенцирајќи дека таа идеја има неколку различни својства. Прегледувајќи ги филозофиите, репрезентациите и практиките околу машкото борење воопшто и пеливанското борење како спорт во Маке- донија, овој текст се обидува не само да ги илустрира различните идеи за мажест- веноста туку и да покаже како се изразуваат тие во рамките на оваа традиционал- на форма на борење.
Авторско право(c) 2015 Тревор Хил (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
WOMANS’ INTIMACY AT FIELDWORK -TECHNICAL AND METHODOLOGICAL ASPECTS
One of the aspects in discussions about standpoint epistemology is sex/gender as an important factor in fieldwork and in the full process of knowledge creation. This article explains how the assumption of sex/gender identity influencing fieldwork communication is implemented in practice, illustrated through several fieldwork experiences of the author.
Авторско право(c) 2015 Ana Ashtalkovska Gajtanoska (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
ЖЕНСКА ИНТИМНОСТ ВО ТЕРЕНСКИТЕ ИСТРАЖУВАЊА МЕТОДОЛОШКИ И ТЕХНИЧКИ АСПЕКТИ
Еден од аспектите на дискусиите околу епистемологијата на позиции е полот/родот како фактор во теренските етнографски истражувања и секако понатаму во процесот на создавање на знаењето. Во овој текст станува збор за тоа како се спроведува на дело претпоставката за половата предодреденост во теренската комуникација илустрирано преку неколку теренски искуства на авторката.
Авторско право(c) 2015 Ана Ашталковска Гајтаноска (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
THE SOCIAL CONSTRUCTION OF GENDER FEMALE CANNIBALISM IN PAPUA NEW GUINEA
In Papua New Guinea, gender identity has been described as strict segregation and oppression of women. However, cannibalism can give us new insights into a gender identity. Culture creates boundaries that imply division, though “sameness” is experienced. This social experience is projected onto the body. In the act of cannibalism, substance and power are exchanged. Gender identity reflects then an ideology, not a body function.
Авторско право(c) 2015 Ilka Thiessen (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
СОЦИЈАЛНА КОНСТРУКЦИЈА НА РОДОТ ЖЕНСКИОТ КАНИБАЛИЗАМ ВО ПАПУА НОВА ГВИНЕЈА
Во Папуа Нова Гвинеја родовиот идентитет бил опишуван како строга сегрегација и угнетување врз жените. Но, канибализмот може да ни даде нови видувања за родовиот идентитет. Културата создава граници што имплицираат поделба, која се доживува преку истоста. Ова општествено искуство е проектирано врз телото. Во чинот на канибализмот, материјата и моќта се заменуваат. Тогаш, родовиот идентитет рефлектира идеологија, а не телесна функција.
Авторско право(c) 2015 Илка Тисен (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
THEORETICAL STRATEGIES IN ANTHROPOLOGY OF SEXUALITY – TOWARDS LOCAL SEX / GENDER SYSTEM IN ROMA COMMUNITY IN SKOPJE
In the text referring to sexuality, the focus is on determining theoretical strategies in anthropological research, in which, in the center of researcher attention is the local system of sex/genderness in the Roma community in Skopje. Although anthropology is a discipline that offers a wide range of opportunities for theoretical solutions, with all its strengths and weaknesses, we will try, in a summarized form, to give theoretical guidance as possible design.
Авторско право(c) 2015 Ines Crvenkovska-Risteska (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
ТЕОРИСКИ СТРАТЕГИИ ВО АНТРОПОЛОГИЈАТА НА СЕКСУАЛНОСТА – ЗА ЛОКАЛНИОТ ПОЛОВ/РОДОВ СИСТЕМ ВО РОМСКАТА ЗАЕДНИЦА ВО СКОПЈЕ
Во текстот што се однесува на сексуалноста, вниманието е насочено кон утврдување теориски стратегии во антрополошкото истражување, во кое во центарот на вниманието на истражувачот е локалниот систем на половост/родовост во ромската заедница во Скопје. Иако антропологијата е дисциплина што нуди широк спектар на можности за теориски решенија, со сите нејзини предности и слабости, ќе се обидеме во сублимирана форма да дадеме теориски насоки како можно идејно решение.
Авторско право(c) 2015 Инес Црвенковска - Ристеска (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
V ETNOFILM FESTIVAL (Rovinj, Republic of Croatia, 24-27.4.2013)
Авторско право(c) 2015 Andrew Hodges (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
V. ЕТНОФИЛМ ФЕСТИВАЛ (Ровињ, Република Хрватска, 24–27 април 2013)
Авторско право(c) 2015 Ендру Хоџис (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
The visual documentation of the city was a lengthy process of research, which was the result of ethnological survey carried out in the city for many years. The process of exploring the various segments of the cultural and historical development of the city evolves and upgrades every year by observing the changes in its social-economic development. This is my personal insight (experiment) into visual anthropology, which is important from the present perspective.
Авторско право(c) 2015 Nade Genevska-Bracic (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
ЕСЕЈ ЗА ВИЗУЕЛНА АНТРОПОЛОГИЈА НА ГРАДОТ
Визуелното документирање на градот е долготраен процес на истражување што е резултат на повеќегодишни етнолошки истражувања во градот. Самиот процес на истражување опфаќа различни сегменти во следењето на културно-историскиот развој на градот, што произлегува и се надоградува од година во година за- бележувајќи ги промените во социјално-економскиот развој. Ова претставува едно мое видување (експеримент) на визуелната антропологија што е значајно од денешен аспект.
Авторско право(c) 2015 Наде Геневска-Брачиќ (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
M E M E N T O 100 years since the birth of Blagoja Drnkov ”THE FIRST THING IS LIGHTNESS!“ Interview with Blagoja Drnkov (1914 – 2012)
Авторско право(c) 2015 Elizabeta Pavkovic (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
М Е М Е Н Т О Сто години од раѓањето на Благоја Дрнков „ПРВА РАБОТА ЈЕ СВЕТЛОСТА!“ Разговор со Благоја Дрнков (1914–2012)
Авторско право(c) 2015 Елизабета Павковиќ (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
VISUALISATION OF SEX WORK: ECONOMISATION OF “WOMAN” SEXUALITY IN THE ROMA MALE COMMUNITY IN SKOPJE
Visualisation of sex work has a function to define sexuality and make it “visible” to the needs of potential customers, i.e. clients. In this way, sexuality, as well as the sexual/gender identity of the individual, is being economized. In the construction of a visual narrative, sexual workers use visual images that carry “messages”, whose primary role is to stress the role of the se worker within the context of sexual services being offer.
ВИЗУАЛИЗАЦИЈА НА СЕКСУАЛНАТА РАБОТА: ЕКОНОМИЗАЦИЈА НА СЕКСУАЛНОСТА НА „ЖЕНА“ ОД РОМСКАТА МАШКА ЗАЕДНИЦА ВО СКОПЈЕ
Визуализацијата на сексуалната работа има функција да ја дефинира сексуалноста и да ја направи видлива за потребите на потенцијалните потрошувачи, клиентите. На ваков начин сексуалноста, а со тоа половиот/родовиот идентитет на поединецот се економизира. Во градењето на визуелниот наратив, сексуалната работничка употребува фотографии што носат визуелни пораки, на кои примарна улога има позицијата во понудената сексуална услуга.
THE USE OF CAMERA IN ETHNOLOGICAL OUTDOOR RESEARCH IN MACEDONIA
Visual records of human behaviour with a camera in Macedonia started at the beginning of the 20th century. Ethnologists’ interest in the camera has been shown by the production of documentaries in the middle of the 20th century and by attempts for outdoor research using camera in the 60s. The use of camera in outdoor research with the current ethnologists is still at a very modest level. In this text I am going to present my personal experience with the camera during site research, mostly in regards to nonmaterial cultural heritage.
Авторско право(c) 2015 Vladimir Bocev (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
УПОТРЕБАТА НА КАМЕРАТА ПРИ ЕТНОЛОШКИТЕ ТЕРЕНСКИ ИСТРАЖУВАЊА ВО МАКЕДОНИЈА
Визуелнотo регистрирање на човековотo однесување со камера во Македонија започнало на почетокот на 20 век. Етнолозите интересот кон камера- та го покажале во средината на минатиот век со производство на првите етнолошки документарни филмови и со првите обиди за теренско истражување со камера кон крајот на шеесеттите години на 20 век. Употребата на камерата при теренските истражувања кај актуелните генерации македонски етнолози е сѐ уште на ниско ниво. Во текстот го претставувам личното искуство од работата со камера при етнолошките теренски истражувања, пред сѐ, на нематеријалното културно наследство.
Авторско право(c) 2015 Владимир Боцев (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
“MAKING AND PRESENTING“ ETHNOGRAPHIC FILMS: PRACTICAL AND ETHICAL DILEMMAS IN VISUAL ANTHROPOLOGY
In the following essay the authors discuss visual anthropology based upon their own experiences with ethnographic films. Through the analysis of their work they are thinking about visual representations that are created through the process of making and presenting different visual materials. Both processes include important ethical issues, as well as other problems that we face when using methods of visual anthropology.
Авторско право(c) 2015 Manca Filak, Žiga Gorišek (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
СОЗДАВАЊЕ И ПРЕЗЕНТИРАЊЕ ЕТНОГРАФСКИ ФИЛМОВИ: ПРАКТИЧНИ И ЕТИЧКИ ДИЛЕМИ ВО ВИЗУЕЛНАТА АНТРОПОЛОГИЈА
Во есејот што следува авторите дискутираат за визуелната антропологија врз основа на сопствените искуства со етнографски филмови. Преку анализа на нивната работа тие размислуваат за визуелните претстави преку процесот на креирање и презентирање на различни визуелни материјали. Двата процеси вклучуваат важни прашања од етиката и проблеми со кои се соочуваме кога користиме методи на визуелната антропологија.
Авторско право(c) 2015 Манца Филак, Жига Горишек (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Visual anthropology has never been fully incorporated into the anthropological mainstream. For a long period, anthropological films have been considered only as an objective recording of reality to be used in further analysis and then stored in film archives – as it is also considered to be an audio-visual aid in the teaching process. My field experience supports the ever-dominant thesis that visual anthropology, the same as written texts, is a narrative means to impart anthropological knowledge. In this case, the focus is on the anthropology of women – a topic, which in social sciences and in films was ”invisible“ until the 1970.
Авторско право(c) 2015 Jelena Cvetanovska (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Визуелната антропологија никогаш не била целосно инкорпорирана во главните текови на антропологијата. Долго време антрополошките филмови се сметале само како објективен запис за реалноста, кој служи за натамошна анализа, за потоа да бидат складирани во архивите, или како аудиовизуелна помош во процесот на образованието. Искуството што го стекнав на терен говори во прилог на сѐ подоминантната теза дека визуелната антропологија, исто како и пишуваниот текст, е наративно средство за пренесување на антрополошкото знаење. Во мојот случај станува збор за антропологија на жената – тема што сѐ до седумдесеттите години на XX век била „невидлива“, како во општествените науки така и во филмот.
Авторско право(c) 2015 Јелена Цветановска (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0