ПРЕНЕСУВАЊЕТО НА ВЕРБАЛНАТА ИРОНИЈА ВО „ЛЕТ НАД КУКАВИЧИНОТО ГНЕЗДО“: РОМАН, КИНЕМАТОГРАФСКА АДАПТАЦИЈА И ТИТЛУВАЊЕ НА ЛИТВАНСКИ ЈАЗИК (Journal of Contemporary Philology, 2023)
Во овој труд се анализира трансформацијата на вербалната иронија во книжевните дела при процесот на адаптација и на титлување. При процесот на адаптација, вербалната иронија честопати се менува или се губи. Во литванските кина, титлувањето често се применува, што бара дополнително приспособување за да се задоволат ограничувањата при преведувањето. Трудот е поделен на теориски и на емпириски дел. Прво, се дава осврт на типологијата на иронијата, на нејзините карактеристики, на стратегиите на адаптација и на пристапите кон титлувањето. Потоа, преку компаративна методологија се анализира вербалната иронија во романот на Кен Кисеј „Лет над кукавичиното гнездо“ (1962), во кинематографската адаптација од Милош Форман (1975) и при титлувањето на литвански јазик од Нариус Каирис (2018). Овој метод покажува како вербалната иронија може да се промени или да се задржи во текот на адаптацијата и на титлувањето. Анализата на примерите покажува дека вербалната иронија од романот може да се изгуби или да се поедностави, односно да се скрати при адаптацијата, но и да се надополни со невербални елементи, како глума и интонација. Истражувањето покажа дека филмот содржи нови примери на вербална иронија, коишто ги нема во оригиналното книжевно дело. Имено, вербалната иронија при титлувањето е поедноставена преку речиси синонимни изрази, како и со испуштање или промени во зборовната група, па, како резултат на тоа, се губи оригиналниот ефект.
Keywords: вербална иронија; скратување; ограничувања при титлувањето; аудиовизуелен превод