МАКЕДОНСКАТА ДЕТСКА ЛИТЕРАТУРА ВО XIX ВЕК (Филолошки студии, 2021)
Во текстот ќе биде проследена појавата на првите детски творби во македонскиот литературен XIX век. Нивното значење, и покрај тоа што во нив отсуствуваат високи естетски вредности, е големо бидејќи покрај тоа што одговориле на потребите на времето, тие ни ја даваат можноста да го утврдиме континуираниот развој на македонската детска литература, која го има примарното значење за психичкиот, емотивниот и воспитниот развој на децата. Во последниве неколку години го бележиме интересот за детската литература, како од страна на авторите, така и од страна на издавачите, кои започнаа со преобјавување на дела. Со тоа само се потврдува универзалност на детската литература, со нејзините вонвременски теми и мотиви, кои се интересни, интригантни, привлечни, забавни, исполнувајќи ја нивната крајна функција, педагошката, насочување на детето кон подобрите животни принципи.До периодот на просветителството интерес за детето отсуствува, освен осамените пројави од страна на Џон Лок, Јан Амас Коменски и Жан Жак Русо. Вистински интерес кон детето бил пројавен во времето на романтизмот. Во македонскиот културен развој е бележит интересот кон децата за време на просветителство, на почетокот на XIX век. Првите публикувани книги на народен јазик биле намената за возрасните, во кои истовремено ги насочувале и за подобро воспитување на децата. Првите автори на детски творби, меѓу низата нивни активности, биле и собирачи на народни умотворби и се занимавале со просветна дејност. Автори на досегаоткриените творби за деца се: Партенија Зографски, Јордан Хаџи Константинов Џинот, Григор Прличев, Евтим Спространов, Томо Смињаниќ Брадина, а ќе го забележиме и Марко Цепенков.
Keywords: детска литература, македонски литературен XIX век, Џинот, Прличев, Спространов