Годишен зборник на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“
Годишен зборник на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ е научно списание на Св. „Кирил и Методиј“ Универзитет во Скопје, Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје, кое се објавува еднаш годишно од 1975 година. Во него се застапени статии од областа на книжевноста и културата, јазикот и дидактиката, преведувањето и толкувањето, како и прикази на активностите на факултетот.
Св. „Кирил и Методиј“ Универзитет во Скопје, Филолошки факултет „Блаже Конески“ - Скопје, РС Македонија
„ВАВИЛОН - НОВА ГЕНЕРАЦИЈА“ наградениот текст на Конкурсот за најдобар студентски превод за 2024
Авторско право(c) 2025 Годишен зборник на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“
ВО СПОМЕН НА БИСТРИЦА МИРКУЛОВСКА
КОМЕМОРАТИВЕН ЗБОР ЗА ПРОФ. М-Р БИСТРИЦА МИРКУЛОВСКА
Беседи одржани на Комеморативната седница на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ – Скопје 8.10.2024
СО ПОЧИТ КОН ПРОФЕСОРКАТА РУЖА ПАНОСКА
ПРОФ. РУЖА ПАНОСКА И СОВРЕМЕНИОТ МАКЕДОНСКИ ЈАЗИК
Катедрата за македонски јазик при Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје, на 28.3.2024 г., организираше Свечен час посветен на проф. д-р Ружа Паноска – по повод 10 години од нејзината смрт. Во овој прилог се прави осврт на учебникот „Современ македонски јазик“ од проф. Ружа Паноска и се разгледуваат научниот, методолошкиот и дидактичкиот пристап кон граматичките теми застапени во овој учебник. Посебно се разгледуваат петте поглавја: 1. Основни поими во јазикот, 2. Лексика и фразеологија, 3. Лексикографија. 4. Фонетика и фонологија, 5. Морфологија. Учебникот Современ македонски јазик од проф. Ружа Паноска претставува сублимиран, едноставен теоретски пристап кон различни лингвистички проблеми во македонскиот јазик со голем број примери и вежби за усвојување на теоретските поставки (практикум). Според методолошкиот и дидактичкиот пристап, овој учебник е неодминлив, актуелен и е мошне функционален како учебник за студентите што го изучуваат македонскиот јазик, како наставно помагало на наставниците по македонски јазик во основно и средно образование и за изучувачи на македонскиот јазик како странски.
ПОГЛЕД ВО СТИЛИСТИКАТА НА РУЖА ПАНОСКА
ВОВЕДНО ОБРАЌАЊЕ НА СВЕЧЕНИОТ ЧАС ПОСВЕТЕН НА ПРОФ. Д-Р РУЖА ПАНОСКА
ПРИКАЗ НА РЕЗУЛТАТИТЕ ОД СТУДЕНТСКАТА ПРЕВЕДУВАЧКА РАБОТИЛНИЦА ЗА ПОЕЗИЈАТА НА АЦО ШОПОВ
НЕШТО ПОВЕЌЕ ОД АКТИВНОСТИ ЗА ПРОМОВИРАЊЕ НА ШПАНСКИОТ ЈАЗИК И КУЛТУРА
Во овој текст би сакале да претставиме три активности што се реализираа со цел да се промовираат студиите по шпански јазик и книжевност на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје во различни контексти, иако оваа првична цел послужи повеќе како изговор, бидејќи активностите добија поширока димензија, фунцкионирајќи како активности за психосоцијална поддршка, како активности за воведување во професионалниот свет или како активности за соработка на далечина. Се спроведоа во периодот помеѓу 2021 и 2024 година и во нив учествуваа вкупно десет студенти од Групата за шпански јазик при Филолошкиот факултет „Блаже Конески“. Активностите не беа поврзани со конкретен предмет, но во нив се применија теоретски и практични знаења од неколку дисциплини: дидактика, превод, анализа на дискурс и културолошки студии.
7. ИЗДАНИЕ НА МАНИФЕСТАЦИЈАТА ДЕНОВИ НА ФРАНКОФОНИЈАТА НА ФИЛОЛОШКИОТ ФАКУЛТЕТ „БЛАЖЕ КОНЕСКИ“ – СКОПЈЕ“
Текстот дава приказ на настаните што се реализираа на Филолошкиот факултет во рамките на 7. издание на манифестацијата „Денови на Франкофонијата“ на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ – Скопје“ во март 2024 година. Целта на оваа манифестација, која е веќе дел од традицијата на Катедрата за романски јазици и книжевности, е да го покаже извонредното богатство на Франкофонијата како големо семејство на народи и држави што го споделуваат францускиот јазик, кој станува јазик на солидарноста, на развојот и на соработката меѓу народите во светот.
ПРЕД ПОСЛЕДНАТА КНИГА ОД АТАНАС ВАНГЕЛОВ1
ЈУБИЛЕЈ 65 ГОДИНИ ПОЛОНИСТИКА ВО МАКЕДОНИЈА
ТЕНДЕНЦИИ ВО ЗБОРООБРАЗУВАЊЕТО НА ГЛАГОЛИТЕ ВО СЛОВЕНСКИТЕ ЈАЗИЦИ
РАСКОШЕН СВЕТЛОПИС НА ДУШАТА
ЛИКОТ НА ПЕНЕЛОПА ВО СОВРЕМЕНАТА АЛБАНСКА И МАКЕДОНСКА ПОЕЗИЈА
Во овој труд ќе се зборува за ресемантизацијата на ликот на Пенелопа во современата албанска и македонска поезија. Првенствено ќе се анализира зошто и како современите авторки го вклучуваат ликот на Пенелопа во своите песни. За анализа од албанска поезија ќе ги земеме песните на Линдита Ахмети, а за македонската поезија сонетите на Лидија Димковска, кои, исто така, ќе ги споредуваме со песните на Ана Димишковска. Од овие анализи ќе пласираме заклучоци дека Пенелопа во современата македонска и албанска поезија не останува наполно верна на ликот презентиран во Одисеја, но таа добива нови нетрадиционални вредносни, а нејзината сторија – нови интерпретации.
Во статијата станува збор за истражување топономи на градот Прилеп од ономастичка гледна точка. Се разгледуваат извори од почетокот на XX век и се споредуваат со денешната (2024 г.) состојба на објектите во градот, што ги носат тие имиња, како и на самите топоними. Во трудот се користат македонски, српски, руски и бугарски извори.
МОЛИТВИТЕ ВО СОВРЕМЕНАТА МАКЕДОНСКА ПОЕЗИЈА
Следејќи ја генеалогијата на молитвата и нејзиниот развој како жанр во македонската книжевна традиција, трудот се темели на предизвикот да се исчитаат молитвите во современата македонска поезија. Притоа, трудот има за цел преку исчитување на молитвите од поетскиот опус на Блаже Конески да даде прилог за можни одговори на неколку прашања, меѓу коишто централно место зазема прашањето колку овие книжевни молитви ја следат канонизираната схема на христијанската молитва од средновековието или отстапуваат од неа.
ЗОШТО И ПОНАТАМУ ЗБОРУВАМЕ ЗА ШЕКСПИР?
АЦО ШОПОВ ВО КОНТЕКСТ НА МАКЕДОНСКО-СЛОВЕНЕЧКИТЕ КНИЖЕВНИ И КУЛТУРНИ ВРСКИ ВО XX ВЕК И ДЕНЕС
КОМЕДИИТЕ НА ЈАСМИНА РЕЗА И НИВНАТА РЕЦЕПЦИЈА ОД ПАРИЗ ДО БРОДВЕЈ 4 МАРТ 2024 ГОДИНА
Јасмина Реза е една од најпознатите современи драмски автор(к)и, нејзините пиеси се изведуваат во најреномираните театри низ светот. Така, „Арт“ (1994) e најиграната француска пиеса во светот по комедиите на Молиер. Парадоксално, токму огромната популарност на ова дело е причината поради која француската театарска критика долго време ја сведува драматиката на Реза на „театар на разонода“ или „булеварски театар“. Денес, меѓутоа, „Арт“ и пиесите на Реза се предмет на бројни театролошки препрочитувања што ги рехабилитираат нивните иновативни квалитети, во континуитет со театарот на авангардата. Во трудот ќе се задржиме на деконструкцијата на традиционалните драмски категории и на подривањето на поделбата меѓу „разонодата“ и „уметноста“ во срцето на оваа „комедија“, што импресионира со својата сложена и рафинирана драмска конструкција, како и со универзалноста и сериозноста на темите што ги обработува зад превезот на лежерноста.
ВЛИЈАНИЕТО НА МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК ВРЗ ГРАМАТИЧКАТА СТРУКТУРА НА МЕГЛЕНОРОМАНСКИОТ
Во статијава се разгледува влијанието на македонскиот јазик врз мегленороманскиот. Со оглед на фактот што мегленороманската енклава е опкружена со претежно словенско / македонско население, кое е многу побројно, и влијанието на македонскиот врз мегленороманскиот било доста силно што се почувствувало како во фонетиката така и во морфологијата, лексиката и синтаксата. Така среќаваме македонски глаголски наставки кај глаголи од латинско потекло, појава на глаголски вид од словенски / македонски тип, бројни лексички заемки и калкирање според македонски модел и слично.
„РАЗБРАВ СЀ, И НЕ РАЗБРАВ НИШТО“: УПОТРЕБИТЕ НА КНИЖЕВНОСТА ВО СОЦИОЛОГИЈАТА НА ПЈЕР БУРДЈЕ
Книжевноста има важно место во теоретскиот и истражувачки опус на Пјер Бурдје. Познато е дека неговиот главен придонес кон проучување на литературата е книгата Правилата на уметноста (Les règles de l’art, 1992), каде што ја елаборира теоријата на „полето на книжевноста“. Сепак, неговите врски со неа не завршуваат тука, каде што таа претставува директен објект на неговиот истражувачки интерес. Имено, еден површен поглед на неговите бројни дела покажува дека, речиси, и не постои книга во која тој, на еден или на друг начин, не реферира кон некој книжевен текст, најчесто роман, без разлика дали објектот на истражување е уметноста, вкусот, класата, насилството, државата или патријархатот. Имињата на Томас Бернхард, Емил Зола, Марсел Пруст, Гистав Флобер, Франц Кафка, Вирџинија Вулф и многу други – се присутни насекаде во неговите истражувања. Овој труд ја истражува оваа специфична поврзаност помеѓу социологијата и книжевноста во теоретскиот опус на Пјер Бурдје. Оваа врска, пак, нужно нѐ води кон централното прашање на овој труд: кои се посебните сознајни (или епистемолошки) капацитети на самата книжевност како посебна форма на искажување, кои ја прават различна од другите дискурси што зборуваат за општеството.
МЕТАФИКЦИЈАТА КАКО ФОРМА ЗА ПРЕНЕСУВАЊЕ НА ТУЃИОТ ГОВОР ВО ПОСЕДУВАЊЕ НА А.С. БАЈАТ
Во овој труд сакаме да го разгледаме процесот на градењето на метафикциските текстови, како форма на пренесување на различни општествени, идеолошки и книжевни дискурси. Предмет на анализа ќе биде историскиот роман Поседување од А.С. Бајат, за кој сметаме дека е податно дело за овој вид на истражување, како метафикциски текст во кој се сопоставени два различни историски периода, Викторијанскиот и современиот период во Велика Британија. За подобро да го анализираме овој процес, ќе се исползуваме со тезата на Михаил Бахтин за туѓиот говор, која тој ја разработува во своето дело „Марксизам и филозофијата на јазикот“.
СЕМАНАЛИЗА: ДИСКУРСОТ НА ДРУГИОТ КАКО ГЕНОТЕКСТ ВО РАСКАЗОТ „СКОК СО СТАП“
Овој труд се занимава со завршниот, трет дел од расказот „Скок со стап“. Наративниот глас припаѓа на мирото. Библиотекарот Христо Каруца се обидува да ја прескокне повеќекатницата што му го блокира погледот на убавиот планински врв од малиот библиотекарски кабинет. Името Христо асоцира на Христос. Христо е полилошки субјект со флуентен повеќезначен идентитет. Тој создава модерна хагиографија со неговиот скок преку повеќекатницата, како и со неговата смрт на асфалтот и преобразувањето во миро. Модерната хагиографија на Христо Каруца ги подрива конвенциите, негирајќи ги крајните значења и постојано произведувајќи нови, кои преку генотекстот стануваат значимост.
ЗА КОМПАРАТИВНАТА КНИЖЕВНОСТ: ИСТОРИЈА И СОВРЕМЕНОСТ
Студијата е посветена на книгата објавена по повод 40-годишнината од работата на Катедрата за општа и компаративна книжевност на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“. Станува збор за збирка од триесет дела на истражувачи на компаративната литература од различни генерации, од основачите на Катедрата, до кандидатите за магистерски и докторски студии.
65 ГОДИНИ СЛОВЕНЕЧКИ ЈАЗИК НА ФИЛОЛОШКИОТ ФАКУЛТЕТ ,,БЛАЖЕ КОНЕСКИ“ – СКОПЈЕ
65 ГОДИНИ СТУДИИ ПО ИТАЛИЈАНИСТИКА, ПО ПОЛОНИСТИКА И ПО СЛОВЕНИСТИКА
ПОЗДРАВНО ОБРАЌАЊЕ ПО ПОВОД 65 ГОДИНИ ОД ОСНОВАЊЕТО НА ПОЛОНИСТИКАТА ВО МАКЕДОНИЈА